ABD’de Donald Trump yönetimi, Çin’in dünya genelinde artan etkisini dengelemeyi amaçlayan programlara yüz milyonlarca dolarlık ek finansman sağlamaya hazırlanıyor.
Son olarak Beyaz Saray, geçen Cuma Kongre’yi 175,8 milyon dolarlık harcama planıyla ilgili bilgilendirdi. Associated Press (AP) haber ajansının elde ettiği belgeye göre bu kaynak, Çin’in bölgede nüfuz kazanmasını önlemek amacıyla Karayipler ve Orta Amerika’daki eskiyen deniz altı telekomünikasyon kablolarının yenilenmesi için harcanacak.
Kongre’ye sunulan “Karayipler ve Orta Amerika Deniz Altı Kablolarında Çin Komünist Partisi Kontrolüne Karşı Mücadele Projesi” başlıklı belgede, “program kapsamında stratejik öneme sahip deniz altı kablo altyapısının kurulmasının finanse edileceği ve yabancı hükümetlerin özel sektör kablo şirketleriyle ortaklık kurmalarının destekleneceği” kaydedildi.
Proje çerçevesinde Karayipler ve Orta Amerika’daki eski telekomünikasyon kablolarının, ABD ve müttefiklerince güvenilir kabul edilen alternatif sistemlerle değiştirilmesi hedefleniyor.
Belgeye göre, yeni program kapsamında El Salvador, Guatemala, Honduras, Nikaragua ve Haiti’ye yönelik deniz altı kablo projelerine finansman sağlanması öngörülüyor. Ancak Washington ile ilişkileri son derece sınırlı olan Nikaragua’da hükümetle doğrudan iş birliği yapılması planlanmıyor.
ABD, Çin’in Amerika kıtasındaki varlığından rahatsız
Çin’in Amerika kıtasındaki faaliyetlerinden huzursuz olan Trump yönetimi, Panama Kanalı’nın her iki ucundaki limanların Çin bağlantılı şirketlerce işletilmesine, Çin’in Kuşak ve Yol Girişimi kapsamında bölgede finanse ettiği altyapı projelerine ve telekomünikasyon sektöründeki yatırımlarına karşı çıkıyor.
AP’ye konuşan bir Dışişleri Bakanlığı yetkilisi, Çin’in Batı Yarımküre’deki ekonomik faaliyetlerinin ABD’nin ulusal güvenliği ve refahı açısından risk oluşturduğunu söyledi. Yetkili, Çin’in sunduğu projelerin başlangıçta daha ucuz görünse de maliyet aşımları, gizli bakım ücretleri ve düşük performans nedeniyle uzun vadede daha pahalıya mal olduğunu savundu.
Deniz altı kablolarına yönelik finansmanın, Çin’in küresel etkisini sınırlamayı amaçlayan daha geniş kapsamlı bir stratejinin parçası olduğu belirtiliyor.
ABD Başkanı Donald Trump, sert rekabete rağmen Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile kişisel ilişkiler kurmaya özen gösteriyorFotoğraf: Kenny Holston/Pool The New York Times/AP Photo/dpa/picture alliance
Küresel ölçekte Çin’e karşı 500 milyon dolarlık ek kaynak
AP’nin ulaştığı Dışişleri Bakanlığı’nın bir kurum içi belgesine göre, ABD yönetimi Batı Yarımküre, Afrika ve Asya’daki Çin karşıtı programlar için de yaklaşık 500 milyon dolarlık ek kaynak ayırmayı değerlendiriyor.
Belgede, “Amerika Birleşik Devletleri, Çin Komünist Partisi’nin dünya genelinde giderek artan ekonomik, teknolojik ve diplomatik nüfuzuna karşılık vermelidir. Bu nüfuz, ulusal çıkarlarımızı zedelemektedir” ifadeleri kullanılıyor.
Siber güvenlik ve kritik madenler de hedefte
Dışişleri Bakanlığının iç yazışmalarına göre ABD yönetimi ayrıca, dünya genelinde Çin’in etkisine karşı tasarlanmış 50’den fazla projeye toplam 340 milyon doların üzerinde kaynak ayırmayı planlıyor.
Joe Biden döneminde onaylanan ancak sonradan bir kısmı askıya alınan bazı projelerin de yeniden hayata geçirilmesi planlanıyor. Bu projeler arasında Arjantin ve Belize’de, Çin kaynaklı tehditlerin bölgedeki kritik altyapılar ve siber ağlar üzerindeki etkisini izlemek amacıyla güvenlik operasyon merkezleri kurulması bulunuyor.
Ayrıca Ekvador, Jamaika, Meksika, Paraguay, Peru ve Uruguay’ın, Çin’in liman faaliyetlerine nüfuz etme girişimlerine karşı korunması, bölgedeki yasa dışı deniz avcılığı faaliyetleri ve kritik maden kaynaklarına erişiminin engellenmesine yönelik projelerin yeniden başlatılması öngörülüyor.
Daha geniş kapsamlı planlar arasında ise Tibet Budizminin ruhanî lideri Dalay Lama’nın hâlefinin belirlenmesi sürecinde Çin’in etkisini sınırlandırmak amacıyla güvenli iletişim ve bilgi toplama teknolojilerinin geliştirilmesi yer alıyor. Bunun yanı sıra Çin’in uzay programına verilen uluslararası desteğin azaltılması ve Çinli şirketlerin gözetim ve sansür teknolojilerini ihraç etme çabalarına karşı adımlar atılması da değerlendiriliyor.
Gözler Trump-Şi görüşmesinde
ABD Başkanı Trump bir yandan küresel ölçekte Çin’e karşı projelere yatırım yaparken diğer yandan Çin ile iletişimde kalma ve kişisel ilişkileri geliştirme politikasını sürdürüyor.
Trump’ın Eylül ayında New York’ta gerçekleştirilecek Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu toplantısı sırasında Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile bir araya gelmesi planlanıyor.
Görüşmeye hazırlık kapsamında ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, geçen hafta Filipinler’de düzenlenen bölgesel güvenlik konferansında Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi ile görüşmüştü.
AP / BK,MUK
